İşitme Konuşma Eğitimi

işitme_egitimi

 

İşitme Konuşma Eğitiminin Tanımı

İşitme kaybı, doğuştan veya sonradan olan problemler nedeniyle işitme duyarlılığında meydana gelen azalmadır. İşitme engeli ise işitme duyarlılığındaki azalmanın bireyde ortaya çıkardığı yetersizlikler durumudur.

İşitme engelli birey, işitme yoksunluğu nedeniyle öğrenmeye en uygun yaşlarda, konuşma ve dili öğrenme fırsatını kaçırmakta ve hem anlama hem de konuşma becerilerinde sorunlar yaşamaktadır. Konuşma ve dil sorunlarına bağlı olarak da bilişsel, motor koordinasyon, duygusal-sosyal, eğitim-öğretim, mesleki ve toplumsal alanlarda da güçlük çekmektedirler.

Dil ve Konuşma

İşitme engelli bireyler, işitme kaybının tipi, derecesi ve şekline bağlı olarak çok fazla ses hataları yaparlar. Bu da konuşmalarının anlaşılırlığını etkiler. Ses uyaranlarının olduğu ortamlarda işitme engelli bireylerin kendilerinden ve çevrelerinden sağladıkları işitsel girdiler ve geri iletimler işiten bireylere göre daha sınırlıdır. Bu durum onların ses uyaranlarından oluşan çevrelerini organize etme yeteneğini etkiler.

İşitme engelli bireyler dilin anlam, ses bilgisi, biçim birim, söz dizimi bileşenlerini işiten bireyler gibi aynı sırada ve kurallar içinde ancak gecikmeli olarak edinirler. Dilin sosyal bağlamda belli bir amaca yönelik işlevi ve iletişim amacına uygun kullanımı ciddi olarak kısıtlıdır.

Yetersiz işitme ve dil becerileri nedeniyle söylenileni yazmada; duygu ve düşüncelerini yazılı olarak ifade etmede güçlük çekmektedirler. Sözcük dağarcığının sınırlı olması, dil bilgisel yapıları kazanmada gecikmeler ve bilgi düzeyindeki yetersizlikler işitme engelli bireylerin okumayı öğrenme ve okuduğunu anlama güçlüğü yaşamalarına sebep olmaktadır. Ayrıca işitme engelli bireyler düşüncelerini düzenlemede ve düzgün bir sırada ifade etmede güçlük çekerler.

Bilişsel

Doğumla beraber bilişsel gelişim sürecinde dil önemli bir yer tutmaktadır. İşitsel girdinin yetersizliği nedeniyle işitme engelli bireyler düşünme ve akıl yürütme, sınıflama ve ilişki kurma, açıklama becerilerinde güçlük çekerler. Soyut düşünme becerilerindeki yetersizlikler, sevgi, nefret, inanç, güç, hız, zaman gibi kavramları etkili bir biçimde kullanmalarını olumsuz yönde etkilemektedir.

Entelektüel olgunluğa yaşıtlarından daha geç ulaşırlar ya da ulaşamazlar. Soyutlamaları sözel veya yazılı ifadelerinde kullanmada güçlük çekerler. Duyduklarını zihinlerinde canlandırmada zorlanırlar. İşitme engelli bireyler işitme kaybının tipi ve derecesine bağlı olarak, işitsel uyaranları aynı şekilde alamamaktadırlar. Bu da uzun süreli bellek ve işleyen bellek ile ilgili güçlükler yaşanmasına neden olmaktadır.

İşitme engelli bireyler sözlü yönergeleri dinlemede, izlemede zorlanırlar. Dikkatleri çabuk dağılır. Çevrelerini anlayabilmek için daha fazla çaba göstermekte ve zihinsel olarak çabuk yorulmaktadırlar.

Motor-Koordinasyon

İşitme engelli bireyler, oturma, yardımsız ayağa kalkma, yürüme gibi motor becerilerin kazanılmasında işiten bireylerin gelişim aşamalarını izlerler. Ancak motor gelişimde gözlenen en büyük problem genel vücut koordinasyonunun sağlanması ve dengeyi gerektiren hareketlerde görülmektedir. Bunun dışında görsel motor koordinasyon gerektiren bazı becerilerde de güçlük çekebilmektedirler.

Duygusal-Sosyal

İşitme engelli bireylerin işitme ve dil becerilerinin yetersiz olması kişiler arası iletişim kurmayı engellemekte ve sosyal yaşamla ilgili tutum ve rollerin öğrenilmesinde bazı güçlükler yaratmaktadır. İşitme engelli bireyler öğrenme ile ilgili becerilerde işiten yaşıtlarına göre daha çok desteğe ihtiyaç duymaktadırlar.

Öğrenmeye ilişkin deneyimlerinde uğradıkları başarısızlık bireyde motivasyon eksikliği yaratmakta, bu durum da bireyin sosyal ilişkileri öğrenmesini ve akademik becerilerde başarılı olmasını olumsuz yönde etkilemektedir.

İşitme Engelli Bireyin Dil ve Konuşma Gelişimini Etkileyen Faktörler

İşitme kaybı ile ilgili faktörler

İşitme kaybının tipi

İşitme kaybının derecesi

İşitme kaybının şekli (konfigürasyonu)

İşitme kaybının nedeni

İşitme ile ilgili sunulan odyoloji hizmetlerine bağlı faktörler

İşitme kaybının tanılandığı yaş

İşitme cihazının kullanılmaya başlandığı yaş

İşitme cihazının işitme kaybına uygunluğu ve ayarlanması

İşitme cihazının tam gün sürekli kullanılması

İşitme cihazının etkin kullanımı

İşitme cihazının kullanıldığı eğitim ortamlarında akustik düzenlemenin yapılması

İşitme cihazının ve işitme kaybının belirli aralıklarla odyolojik yönden değerlendirilmesi

ve yeni teknolojik cihazların denenmesi

Sunulan genel eğitim ve özel eğitim hizmetlerine bağlı faktörler

Tanı ve cihazlandırma ile başlayan aile eğitimi ve danışmanlık hizmetleri

Erken eğitim ile kritik dönemin değerlendirilmesi

Yaşıtları ile birlikte oyun fırsatlarının sağlanması

İşitme kaybına ve bireyin özelliklerine uygun düzeyde ve hızda gelişim sağlanıp

sağlanmadığına ilişkin eğitsel değerlendirme

Dil gelişimi ile birlikte bireyde bilişsel gelişim, kişilik gelişimi, duygusal gelişim, sosyal

gelişim, fiziksel gelişim, akademik gelişim gibi tüm gelişim alanlarını hedefleyen bir

okul öncesi eğitim, ilköğretim, lise eğitim hizmetleri,İşitme engellilerin eğitimi programında yetişmiş uzman ve uygulayıcılar tarafından eğitim verilmesi

Kullanılan İletişim Yöntemi

Uygun ve doğru eğitim yaklaşımlarının kullanılması

Bu alanla ilgili uzmanlar arası iş birliğinin ve bilgi paylaşımının etkinliği

Özel eğitim okulları ve normal okullar sistemi içinde bireyin gereksinimlerini hedef alan bireyselleştirilmiş eğitim programlarının yapılıyor olması

Birey ile ilgili faktörler

Bireyin yaşı

Bireyin cinsiyeti

Bireyin kişilik özellikleri: motivasyon, benlik saygısı vb.

Bireyin bilişsel düzeyi

Öğrenme stili (işitsel, görsel, dokunsal vb.)

Ek engelin olup olmaması

Aile ile ilgili faktörler

Ailenin çocuk yetiştirme tutumları

Ailenin engeli kabul düzeyi

Ailenin iletişim tarzı

Ailenin disiplin tarzı

Ailenin sosyo-ekonomik düzeyi

Ailenin eğitim ve kültürel düzeyi

Ailenin bireyle ilgili eğitim planlamasına ne düzeyde katılabildiği

Ailenin evde bireyle ilgili eğitimi ne düzeyde uygulayabildiği

Ailenin bireye çevreyi ve dünyayı tanımasına yardımcı olabilecek nitelikli yaşantıları ne oranda sağlayabildiği

Ailenin kendi yakın çevresinin engeli kabulü ve tutumları

Bireyin yaşam ve çevre faktörleri kendisi için gerekli olan hizmetlere ulaşmasını sağlıyor olması

Yasalarla sağlanan haklar, bu hakların kullanılabilirliği

Özel Burgaz Irmak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi © 2014